تبلیغات
فرهنگ و ارتباطات؛ سیاستگذاری - تاریخچه رشته ارتباطات در ایران

تاریخچه رشته ارتباطات در ایران

تاریخ:جمعه 10 آبان 1392-04:45 ب.ظ

·        سیر تاریخی شکل گیری رشته ارتباطات در ایران

آموزش روزنامه‌نگاری در سال‌های آخر سلطنت رضاشاه، از طریق یكی از كمیسیون‌های سازمان پرورش افكار، اجرا شد. سازمان پرورش افكار در سال 1317، این دوره را راه‌ انداخته و در دانشگاه تهران تشكیل داد و عده‌ای از استادان آن زمان، نویسندگان و محققانی مانند محمد حجازی، سعید نفیسی و عبدالرحمان فرامرزی در آنجا تدریس می‌كردند. هدف از این گونه آموزش ها که با ورود رادیو به ایران و گسترش آن نیز همزمان بود، بیشتر جنبه‌ی کارکرد در تبلیغات حكومت را داشت. بدین‌ترتیب، می‌توان گفت كه آموزش روزنامه‌نگاری، در دوره‌ی رضاشاه شروع شد. این تجربه ای بود كه البته با پایان دوره سلطنت رضاشاه پایان یافت.این اولین اقدام در جهت تخصصی کردن روزنامه نگاری در ایران بود. پس از کودتای سال 1332، با وجود سکوتی که در دانشگاههای شکل گرفته بود، آمریکایی ها در ایران كلاس های خبرنگاری یا روزنامه‌نگاری دایر كردند و خیلی از كادرها و تحریریه‌های روزنامه‌های وقت را آنجا آوردند و برایشان درس گذاشتند. این ماجرا تا مدتی ادامه پیدا کرد تا اینكه در این میان مدیر وقت روزنامه كیهان، دكتر مصباح‌زاده استاد دانشکده ی حقوق دانشگاه تهران، با ملاحظه اینكه آمریكائیها این كار را شروع كرده اند، تصمیم گرفت تا در دانشگاه تهران یك دوره لیسانس روزنامه‌نگاری تأسیس بشود. پس از آن در سال 1337 و 38 دكتر مصباح زاده به فكر ایجاد دانشكده روزنامه‌نگاری در خود دانشگاه تهران افتاد و به همین جهت تصمیم گرفت كه عده‌ای از  همكاران را در روزنامه كیهان برای ادامه ی تحقیق در روزنامه نگاری، به خارج از کشور بفرستد. این امر با فرستادن دکتر حمید مولانا شروع شود. ایشان که در همین دوره ی سال‌های 1336 و 37 در تحریریه ی كیهان به عنوان خبرنگار فعالیت می‌كرد. از طریق روزنامه كیهان بورس گرفت و به آمریكا رفت و آنجا تا سال 1341 تحصیلاتش را در لیسانس، فوق لیسانس و دكترا ادامه داد. دكتر حمید مولانا در سال 1342 به ایران برگشت و مدتی سردبیر روزنامه كیهان بود. ایشان نتوانست به کار خود ادامه دهد و به آمریکا برگشت و استاد دانشگاه آمریکن در واشنگتن شد و تا كنون به فعالیت دانشگاهی  خود ادامه داده است. بعد از آن، آقای دكتر ابوالقاسم منصفی كه یكی از همكاران كیهان بود در سال‌های 38 39 برای ادامه تحصیل در رشته ی روزنامه‌نگاری به فرانسه رفت، اما چون در فرانسه ی آن روز، دوره ی دكترای روزنامه‌نگاری هنوز دایر نشده بود، ایشان دكترای علوم سیاسی گرفت و با اخذ دیپلم عالی روزنامه نگاری در یک موسسه ی خصوصی به ایران مراجعت کردند و مشغول به كار شدند. در بازگشت دکتر منصفی دکتر معتمدنژاد نیز با استفاده از بورس مطالعات فرانسه به پاریس رفت. این زمان، در سال 1961 دوره دكترای روزنامه نگاری، یا به زبان بهتر، دوره ی علوم ارتباطاتِ موسسه مطبوعات و علوم ارتباطات به راه اندازی شده بود. ایشان در بازگشت به ایران اولین مسابقه‌ی ورودی برای تشكیل دوره آموزش عالی روزنامه‌نگاری را ما در روزنامه ی كیهان برگزار شد. دوره عالی روزنامه ‌نگاری روزنامه كیهان ، با ثبت نام 600 ، برگزاری کنکور در تیرماه 1343 و جذب 25 نفر شروع به کار کرد. این دوره پس از دو سال با موفقیت به اتمام رسید و پس از آن درسال 1345 خواسته شد تا به صورت رسمی برگزار شود. از این جهت در شهریور سال 1345 در دانشگاه تهران، عده‌ای از شاگران كلاس‌های آمریكایی-که در بالا بیان شد- بدون كنكور دعوت شدند و در دوره‌ی لیسانس روزنامه‌نگاری دانشگاه تهران در دانشكده ادبیات مشغول به تحصیل شدند. در این میان در پاسخ به تقاضای روزنامه كیهان با تأسیس مؤسسه‌ای به نام مؤسسه عالی حرفه‌ای مطبوعات و روابط عمومی موافقت شد، و پس از آن با تلاشهای دکتر مصباح زاده در مهرماه سال 1346 اجازه تأسیس دانشكده ای مستقل از دانشگاه تهران، به نام مؤسسه عالی مطبوعات و روابط عمومی با 4 رشته‌ی لیسانس- رشته روزنامه‌نگاری، رشته روابط عمومی و تبلیغات، رشته مترجمی و رشته عكاسی و فیلم برداری- گرفته شد. این دانشکده در سال به دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی تغییر نام داد.  در خرداد 1350 كه اولین فارغ‌التحصیلان كارشان تمام شد، فعالیت دانشکده تا زمان پیروزی انقلاب به همین شکل ادامه پیدا کرد. این وضعیت تا آبان 1359 كه دانشكده علوم ارتباطات اجتماعی در آنچه كه امروز دانشگاه علامه طباطبایی است، ادغام شد، ادامه یافت. در سال 1359 در دوره ی انقلاب فرهنگی، مدتی فعالیت دانشکده ارتباطات اجتماعی تعطیل شد و رشته ارتباطات به عنوان گرایشی 37 واحدی ذیل جامعه شناسی تعریف شد. در سال 1368 با موافقت وزارت علوم، رشته ارتباطات اجتماعی توانست استقلال خود را مجددا به دست آورد و به همان نام قدیم خودش با دو گرایش روزنامه‌نگاری و روابط عمومی شروع به کار نماید. در کنار این مسئله، دوره کارشناسی ارشد رشته ارتباطات نیز برگزار شد. می‌توان بیان نمود كه پژوهش به معنی دقیق كلمه از زمان تأسیس این مقطع یعنی در سال 1368 یا 69 شروع شد. و برنامه‌های درسی دوره ی اخیر، با برنامه‌های درسی دوره لیسانس متفاوت شد. اولین دوره دکترای علوم ارتباطات (سال 1375)، در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد و در سال 1383 دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی در این دانشگاه رسما به صورت مستقل با نام دانشکده علوم ارتباطات شروع به کار کرد و تا به امروز به فعالیت خود ادامه می دهد.

·        ارتباطات در سایر دانشگاهها:

از طرف دیگر، دهه هفتاد شاهد تلاشهای چند جانبه ای برای شکوفایی رشته ارتباطات در ایران بوده است. دانشگاه آزاد اسلامی با رویکرد تولید انبوه و تاکیدات حرفه ای در سال 1370  ارائه برنامه دانشگاه علامه را در واحد «تهران مرکز» آغاز کرد، در مقابل دانشگاه امام صادق(ع) با رویکرد تربیت استاد و پژوهشگر درسال  1374 تاسیس دوره دکتری فرهنگ و ارتباطات را وجهه همت خود قرار داد. اواخر دهه هفتاد بود که دانشگاه تهران پس از نیم قرن مقاومت ،استقلال نسبی رشته روزنامه نگاری و ارتباطات از جامعه شناسی را به رسمیت شناخت و پذیرش دانشجو را آغاز کرد. دانشکده صدا و سیما نیز پس از سالها انکار روزنامه نگاری و اکتفا به جنبه های فنی و تولیدی رادیو و تلویزیون، رشته ارتباطات را به جمع رشته های خود افزود.خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز با هزینه ای درخور دست به کار طراحی و راه اندازی گرایشهای موضوعی در زیر بخشهای رشته ی روزنامه نگاری شد. این گسستهای مستمر در نظم دانشگاهی بی شک موجب بروز گسلهای معرفتی در رشته ارتباطات و حرفه های ارتباطی شده است.پس در دهه هشتاد با سه دانشکده(علامه/امام صادق/خبر) وهفت ارائه کنننده رشته(علامه/تهران/امام صادق/آزاد/خبر/رسانه) مواجه هستیم. در سالهای 1386 و 1388 نیز در دانشگاههای سوره و باقرالعلوم رشته ی ارتباطات راه اندازی شد.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.