تبلیغات
فرهنگ و ارتباطات؛ سیاستگذاری - هویت فرهنگی ایرانیان و تاثیر آن بر سیاست خارجی در قبال کشورهای منطقه و جهان(نویسنده: سید محمد کاظمی)

هویت فرهنگی ایرانیان و تاثیر آن بر سیاست خارجی در قبال کشورهای منطقه و جهان(نویسنده: سید محمد کاظمی)

تاریخ:سه شنبه 9 مهر 1392-01:43 ب.ظ

  هویت فرهنگی: آنچه مسلم است این است که هویت دارای مفهومی گسترده است و پرداختن به تمام مولفه های آن از حوصله ی این بحث خارج است ، بنابراین سعی می شود در این قسمت به شاخصه هایی از آن توجه شود که بیشتر بر سیاست خارجی ایران تاثیرگذار می باشند.اگر بخواهیم در یک نگاه ساده منابع و بسترهای هویتی ایرانیان را که در دیدگاه های مختلف بیان شده است[1] صورت بندی کنیم، می توانیم بیان داریم که هویت ایرانیان دارای چهار حوزه ی اسلام(که درخدا پرستی، وحدانیت و عدالت خود را نشان می دهد)، عرف(که خود را در اعتدال و جوانمردی نشان می دهد)، تجدد(فردیت مسئول و آزادی معقول از نشانه های این منبع هویتی است) و ایرانیت(فردیت عارفانه و تساهل و باز بودن از شاخصه های آن می باشد) است. بنابراین آنچه که مشهود است آن است که هر کدام از این حوزه ها دارای تاثیرات و کارکردهای متفاوت در تصمیم گیری ها و جهت گیریها دارند. این حوزه ها اگرچه با هم هارمونی دارند و توزیع قدرت بین آنها متناسب است اما تعارضهایی بین آنها وجود دارد که باعث شکل گیری جهت گیریهای متفاوتی می شود. البته اشاره به این نکته ضروری است که هویت اسلامی به دلیل آنکه سهم بیشتری به نسبت منابع دیگر دارد، در سیاستهای هویتی مبنا قرار می گیرد (آشنا و روحانی،1389: 163-165). تاثیرات هر یک از منابع هویتی بر سیاست خارجی بسیار متفاوت است. فولر[2] معتقد است که ایرانیان در تصمیمات و جهت گیریهای سیاسی خود دارای رویکردهای بسیار متفاوت و گاها متضاد است. او نوعی افراطی گری ناشی از دین اسلام(اسلامیت)، برتری جویی قومی و فرهنگی نسبت به اقوام دیگر و نیز نوعی بلند پروازی به دلیل سابقه ی امپراطوری، تسامح و تساهل نسبت به بیگانگان و زندگی با قدرت های مطلقه به دلیل سابقه استعماری(ایرانیت)، توهم توطئه نسبت به دیگران ، چانه زنی از مقام ضعف به دلیل جهان سومی بودن و فردگرایی در قدرت به دلیل فرهنگ نظام شاهنشاهی را جزیی از جهت گیری های ایرانیان در حوزه ی سیاست می داند(فولر،1390: 12-36). اگر چه می توان اثرات نکاتی که فولر گفته است را بر سیاست خارجی ایرانیان ببینیم، اما اگر بخواهیم فراتر از مواردی که در نگاه شرق شناسی به هویت ایرانی وجود دارد نگاه کنیم، باید شاخصهای هویت اسلامی را -به دلیل مسلمان بودن ایرانیان- در سیاست خارجی نیز مورد بررسی قرار دهیم. در این زمینه می توان به موارد پیوند دین وسیاست(این امر باعث تقسیم بندی دینی کشورهای در سیاست خارجه می شود مانند دارالکفر و دارالاسلام)، نفی سبیل(عدم قبول سلطه ی بیگانگان)، تولی و تبری(اعلام انزجار از دشمنان و همراهی با مسلمانان)،تالیف قلوب(حمایت از مستضعفان )، آرمان گرایی(متاثر از منجی گرایی) و مصلحت گرایی (تحول سیاستها بر اساس منافع دولت اسلامی و حفظ ارزشها) اشاره کنیم(موسوی زاده و جاودانی مقدم، 1387: 209-215). با توجه به مباحثی که در بالا به آن اشاره شد می توان شاخصهای گفته شده و تاثیر گذاری آنها بر سیاست خارجی را به شکل زیر صورت بندی نمود:

عناصر فرهنگی

تاثیر عناصر فرهنگی بر سیاست خارجی

سازگاری ایرانی و مصلحت گرایی دینی

·        همزیستی مسالمت آمیز با کشورهای باحفظ هویت ملی و تاکید برهمکاری دیگران

·        پذیرش هنجارهای بین المللی

·        تقویت رویکرد ملی و واقع گرایی در سیاست خارجی

استمرار در فرهنگ ایرانی باستان و منجی گرایی

·        نگرش جهانی ، فرا وطنی و بلند پروازی در سیاست خارجی

·        احساس برتری نسبت به دیگران

·        قدرت طلبی منطقه ای

·        حرکت به سمت ایجاد امپراطوری ایران

·        حرکت به سمت جامعه جهانی حول مبانی اسلام

تقسیم بندی خودی و غیر خودی

·        ایجاد و خلق اسطوره خیر و شر

·        شیعه گرایی و سعی در حمایت از این نوع تفکر

·        تقسیم بندی روابط خارجی بر اساس نگاه دینی و اولویت بندی مسلمانان در سیاست خارجی

·        عدم تعهد به نظام سلطه

·        نفی سلطه ی بیگانگان

نقش فردگرایی کاریزماتیک تصمیم گیرنده

·        پذیرش شخصیت کاریزماتیک در تصمیم گیریها

·        تصمیم گیری بر اساس بینش فوق العاده رهبری

·        کاسته شدن نقش جامعه مدنی درتصمیم گیری ها

جدول 2: (اقتباس از موسوی زاده و جاودانی مقدم، 1387: 207و217)



[1] سروش،بشیریه،احسان شریعتی، حاتم قادری، محمد رضا تاجیک و دیگران معتقد هستند، هویت ایرانی شامل سه حوزه ی اسلام، ایرانیت و تجدد خواهی است.

[2] .Graham Fuller




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.